خوێندنەوەیەک بۆ رۆمانی “گورستان غریبان”


ئەو شتەی کە بە بۆچوونی من لەم رۆمانەدا زۆر گرینگە؛ چێکردنی پێوەندیی نێوان رۆمانس و رەوتی هەرەسهێنانی سیستەمی فێئۆداڵییە، کە لەیەکەم قۆناغدا خۆی لە توندوتیژی نواندندا دەبینێتەوە و لە کۆتاییدا رۆمانس ئیرادەی خۆی وەک جەبرێکی مێژووی دادەسەپێنێت و ناچار بە سەلماندنیان دەکات… عەشق سەر لە ماڵی دەرەبەگ دەردێنێت، عەشقێک کە خاڵی کۆتایی هێنان بە سیلسیلە مەراتبی چینایەتییە.

Continue reading “خوێندنەوەیەک بۆ رۆمانی “گورستان غریبان””

گۆشەگیریی مەدەنی؛ لەپەراوێزی مەرگی برایم یونسی دا


شار لای کاکە برا شوێنی ژیان بوو و ژیانیش خەباتێکی بەردەوام بوو بۆ وەدیهێنانی دۆخێکی باشتر. دەیگووت دەرگاکان هەموویان بە داخراوەیی نامێننەوە، سروشتی رۆژگار بەچەشنێکە کە یەک بەیەکان دەکاتەوە. ئەو لەم گۆشەگیرییەدا بەردەوام بوو لەکاری نووسین دا، میوانەکان پۆل پۆل خۆیان بە ماڵەکەیدا دەکرد، هێندێکیش هەبوون کە چارەیان نەدەویست و ئەو ئەمەشی پێ نیعمەتێکی گەورە بوو چونکە بەم کارەیان پێت دەڵێن کە تۆ لێرە ماوی و لەژیانکردندا بەردەوامی.

Continue reading “گۆشەگیریی مەدەنی؛ لەپەراوێزی مەرگی برایم یونسی دا”

خوێندنه‌وه‌یه‌ک بۆ چه‌مکه‌ کۆمه‌ڵایه‌تییه‌کانی تاک (بەشی کۆتایی)


بۆردیۆ لەگەڵ ئەوەی کە سەرنجێکی شایان بە تیۆری شانسی ژیان دەدات، بەڵام لەهەمان کاتدا ئاماژە بە کارکردی هێندێ لە فۆنکشیۆنەکان دەکات کە شانسی جێگۆڕکێی تاکەکان دەباتە سەر. بۆ نموونە پرسی خوێندن وەک یەکێک لە فۆنکشیۆنە گرینگەکان ناو دەبات کە وەک مێدیۆمێک دەرفەتی خۆهەڵکشانی تاک لە چینی خوارەوە بۆ چینی مامناوەندی دەرەخسێنێت. بەڵام ئەم دەرفەتە فۆنکشیۆنالیستییە  لەهەمان حاڵ دا قاعیدەیەکی سەرەکییە بۆ پرسی ستروکتوورالیستی. Continue reading “خوێندنه‌وه‌یه‌ک بۆ چه‌مکه‌ کۆمه‌ڵایه‌تییه‌کانی تاک (بەشی کۆتایی)”

خوێندنه‌وه‌یه‌ک بۆ چه‌مکه‌ کۆمه‌ڵایه‌تییه‌کانی تاک (بەشی پێنجەم)


پارسۆنس لە تیۆرەکانی دا پیشانمان دەدات کە چۆن ستروکتوور رەفتارەکانی ئەکتەر تەیار دەکات، بەڵام ئەم ئەنجامە بە دەستەوە نادات کە ئەکتەر چۆن کاردانەوەی خۆی لەهەمبەر ستروکتوور دا دەردەخات بە بێ ئەوەی کە دەرەنجامی کاردانەوەی ئەکتەر ببێتە هۆی قەیران و ئاڵۆزی لە سیستەمی کۆمەڵایەتی دا. ئازادی تاک لەم بەستێنەوە لە پێناو هێشتنەوەی دەرکی کۆمەڵگا لە تەناهی و سەقامگرتووی دا فەنا دەکرێت.

Continue reading “خوێندنه‌وه‌یه‌ک بۆ چه‌مکه‌ کۆمه‌ڵایه‌تییه‌کانی تاک (بەشی پێنجەم)”

خوێندنه‌وه‌یه‌ک بۆ چه‌مکه‌ کۆمه‌ڵایه‌تییه‌کانی تاک (بەشی چوارەم)


مرۆڤی پارسۆنسی زاده‌یه‌کی خۆماکی (غریزی)، ئازاد و شیاوی به‌هایه‌. مرۆڤ له‌م گۆشه‌نیگایه‌وه‌، بەتەنیا هەر ئۆبژەیەکی ماتریاڵی نییە به‌ڵکه‌ بوونەوەرێکی مەنتاڵێشە کە لە بنەڕەتدا چه‌مکێکی سەبژەکتیڤە‌ بۆ ئۆرگانیزمی ئاکاری که‌ له‌ تێرمینۆلۆژی (ووته‌زایی) پارسۆنسدا به‌ شێوه‌یه‌کی گشتی سەرنجی پێدراوە‌. Continue reading “خوێندنه‌وه‌یه‌ک بۆ چه‌مکه‌ کۆمه‌ڵایه‌تییه‌کانی تاک (بەشی چوارەم)”

خوێندنه‌وه‌یه‌ک بۆ چه‌مکه‌ کۆمه‌ڵایه‌تییه‌کانی تاک (به‌شی سێهه‌م)


گرینگترین مۆتیڤی (ئه‌نگیزه‌)‌ سیسته‌می ده‌سه‌ڵاتی کۆمه‌ڵایه‌تی که‌م کردنه‌وه‌ی ناته‌بایی و ناکۆکی نێوان پاژه‌کانی نێو سیسته‌می گشتییه‌ (به‌واتایه‌کی دیکه‌ هاودژه‌کانی نێو کۆمه‌ڵ) و ده‌سه‌ڵات له‌م میانه‌یه‌دا له‌ رێگای ئاوتۆریته‌ و به‌ حوکمی شه‌رعی بوونی، یاسا بنچێنه‌ییه‌کان – که‌ له‌ رێگه‌ی کۆده‌نگییه‌کی گشتییه‌وه‌ سه‌لمێندراون – له‌سه‌ر فۆنکشیۆن و تاکه‌کانی کۆمه‌ڵ جێ به‌جێ ده‌کات و، به‌م چه‌شنه‌ هاوسه‌نگی و دامه‌زراوه‌یی له‌ کۆمه‌ڵگا دا ده‌پارێزێت

Continue reading “خوێندنه‌وه‌یه‌ک بۆ چه‌مکه‌ کۆمه‌ڵایه‌تییه‌کانی تاک (به‌شی سێهه‌م)”

خوێندنه‌وه‌یه‌ک بۆ چه‌مکه‌ کۆمه‌ڵایه‌تییه‌کانی تاک (به‌شی دووهه‌م)


فۆنکشیۆنه‌کان بۆ نموونه‌ نیهادی بنه‌ماڵه‌ و قوتابخانه‌، نیهاده‌ مه‌ده‌نییه‌کان، دامازراوه‌ پیشه‌یی و بازرگانییه‌کان، رێکخراوه‌ به‌رێوه‌به‌ری و سیاسییه‌کان و… به‌گشتی به‌ستێنێکی گونجاون بۆ راهێنانی ئاستی وشیاری و بردنه‌ سه‌ری پسپۆری تاک وه‌ک پێداویستییه‌کی عه‌ینی پێک دێنن. له‌م دۆخه‌دا “موراڵی ئۆرگانی” جێگه‌ به‌ “ویژدانی گشتی” چۆڵ ده‌کات و له‌ ئه‌نجامدا خوێندنه‌وه‌یه‌کی فره‌چه‌شنی له‌ چه‌مکی موراڵ دا به‌رهه‌م دێنێت که‌ له‌ ئه‌نجامدا تاک له‌ ژێر سریمه‌ی ئه‌م کارکردانه‌دا کاراکتێری ئه‌کته‌رێکی کۆمه‌ڵایه‌تی وه‌رده‌گرێت.

Continue reading “خوێندنه‌وه‌یه‌ک بۆ چه‌مکه‌ کۆمه‌ڵایه‌تییه‌کانی تاک (به‌شی دووهه‌م)”

خوێندنه‌وه‌یه‌ک بۆ چه‌مکه‌ کۆمه‌ڵایه‌تییه‌کانی تاک (به‌شی یه‌که‌م)


مرۆڤ به‌رهه‌می کۆمه‌ڵگا و، کۆمه‌ڵگایش به‌رهه‌می مرۆڤه‌. ئه‌مه‌ له‌ خۆیدا خوێندنه‌وه‌یه‌کی کۆمه‌ڵناسیانیه‌ بۆ تێگێشتن له‌ ره‌هه‌نده‌ سه‌ره‌کییه‌کانی ئه‌م پێوه‌ندییه‌ کۆمپلێکسه‌ که له‌ گوتار و چه‌مکه‌ گشتییه‌کانی زانستی کۆمه‌ڵایه‌تی دا دێنه‌ به‌ر باس‌. ئه‌م چه‌مکه‌ له‌ ته‌وه‌ری باسێکی گشتیتردا شرۆڤه‌ ده‌کرێته‌وه‌ که‌ پێوه‌ندییه‌کی راسته‌وخۆی هه‌یه‌ به‌ تێگێشتن له‌و میکانیزمه‌ کۆمه‌ڵایه‌تیانه‌ی که‌ به‌رده‌وام کاراکتێره‌ کۆمه‌ڵایه‌تییه‌کانی مرۆڤ و ناسنامه‌ی کۆمه‌ڵگاکان به‌رهه‌م ده‌هێنێته‌وه‌:

Continue reading “خوێندنه‌وه‌یه‌ک بۆ چه‌مکه‌ کۆمه‌ڵایه‌تییه‌کانی تاک (به‌شی یه‌که‌م)”

مه‌رگی تۆ له‌ یادداشته‌کانی من دا


ئه‌مرۆ وه‌ک هه‌موو قوتابییه‌کانی دیکه‌ له‌ زانکۆ نه‌بووم، رۆژی پشوودانم بوو. له‌ ماڵه‌وه‌ خۆم بۆ خوێندی تیۆرییه‌کانی جان رێولز (John Rawls; 1922- 2002) و جان لاک (John Locke; 1632 – 1704) و هابز (Thomas Hobbes; 1588 – 1679) ئاماده‌ ده‌کرد، که‌ ده‌بێ تا دوو حه‌وتووی دیکه‌ وڵامێکی تۆکمه‌ بۆ‌ هێندێ پرسیاری تاقیکاری تێرمی پێنجمی کۆمه‌ڵناسی ئاماده‌ بکه‌م که‌ بێگومان پێوه‌ندییان هه‌یه‌ به‌ به‌راورد کردنی تیۆر و روانگه‌ی ئه‌م فیلسوفانه‌ له‌گه‌ڵ روانگه‌ی چه‌ند کۆمه‌ڵناسێکی سه‌رده‌می نوێ.

Continue reading “مه‌رگی تۆ له‌ یادداشته‌کانی من دا”

به‌راوردێکی کورت له‌مه‌ڕ دوو شێوازی خه‌باتی مه‌ده‌نی (خه‌باتی ئاشتیخوازانه‌) و خه‌باتی چه‌کداری‌


 

که‌ڵك وه‌رگرتن له‌ شێوازی ئاشتیخوازانه‌ی خه‌بات ئه‌گه‌رچی ده‌بێته‌ هۆی زۆرتر بوونی گوشاری سیاسی ده‌سه‌ڵاتداران بۆ سه‌ر ئه‌م بزاڤانه‌ به‌ڵام له‌ کرده‌وه‌دا ده‌بێته‌ هۆی په‌ره‌سه‌ندنی ناکۆکی له‌ بۆچوندا له‌ نێوان لایه‌نه‌کانی نێو سیسته‌می حکومه‌تی و له‌ حاڵێکا مه‌یدانی کرده‌وه‌ و سریمه‌ی ئه‌م شیوازه‌ له‌ خه‌بات به‌سه‌ر خه‌ڵکه‌وه‌ زۆر به‌ربڵاوتر ده‌بێت.

Continue reading “به‌راوردێکی کورت له‌مه‌ڕ دوو شێوازی خه‌باتی مه‌ده‌نی (خه‌باتی ئاشتیخوازانه‌) و خه‌باتی چه‌کداری‌”

خۆکوژی، تابڵۆیه‌ک بۆ وێنا کردنی ئازار


ئه‌م بابه‌ته‌ ره‌نگه‌ له‌ یه‌که‌م سه‌رنجدا له‌ خانه‌ی نموونه‌یه‌کی خۆپه‌رستییانه‌دا (egoistic) ببیندرێته‌وه‌، به‌ڵام کاتێک له‌ گۆشه‌نیگایه‌کی ستروکتورالیزمانه‌وه‌ سه‌رنج بده‌ینه‌ لایه‌نه‌ به‌هێزه‌کانی مێنتاڵیه‌تی کۆمه‌ڵایه‌تی تاک، ده‌گه‌ینه‌ ئه‌نجامێک که‌ پێوه‌ندی هه‌یه‌ به‌ دینامیزمێکی شاراوه‌ که‌ به‌ شێوه‌یه‌کی لاوه‌کی کاریگه‌ری هه‌یه‌ له‌سه‌ر هۆکاری دیارده‌ی خۆکووژی به‌لای تاکه‌وه‌. Continue reading “خۆکوژی، تابڵۆیه‌ک بۆ وێنا کردنی ئازار”

ئابستراک بوونی ئاڵوگۆڕه‌کان، یاخود نه‌بوونی توانایی دیتن


له‌ سایتی رێنێسانس‌دا کاک هێمن سه‌یدی بابه‌تێکی ئاماده‌ کردبوو له‌ ژێر سه‌ردێڕی: “ئه‌وانه‌ی که‌ توانای دیتنی ئاڵوگۆڕه‌کانی ناو حیزبی دێمۆکراتی کوردستانیان نییه‌، کێن؟”، سه‌ردێڕی وتاره‌که‌ له‌ باری رێنوسییه‌وه‌ ئاراسته‌که‌ی “کۆ”یه‌، به‌ڵام نوسه‌ر زۆر به‌ په‌له‌ له‌ بازنه‌ی کۆ ده‌ر ده‌چێت و موخاتیبه‌که‌ی ده‌گوازێته‌وه‌ بۆ تاکه‌ که‌سێک. هه‌ڵبڕان له‌ موخاتیبی کۆ به‌ره‌و موخاتیبی تاک، ده‌شێ ئاماژه‌ بێت به‌وه‌ی که‌ قه‌ناعه‌تی کۆ له‌ چه‌شنی بۆچوونی کۆسار فه‌تاحییه‌ بۆ نه‌بوونی توانایی دیتنی ئاڵوگۆڕه‌کان.

Continue reading “ئابستراک بوونی ئاڵوگۆڕه‌کان، یاخود نه‌بوونی توانایی دیتن”

Create a website or blog at WordPress.com

سەرەوە ↑

%d هاوشێوەی ئەم بلۆگەرانە: